'' Home

 '' Periodical

 '' Functions

 '' Links

 '' About us

 


Απόψεις

Περί

Αρετής 

του Θωμά Ηλιόπουλου

Τι εννοούμε σήμερα όταν λέμε ''αρετή''. Περιγράφοντας έναν άνθρωπο που έχει ηθικές αρχές λέμε πως είναι ενάρετος (έχει την αρετή μέσα του). Το αντίθετο είναι ο ανήθικος, αυτός που δεν έχει ενάρετο βίο. Λέμε επίσης πως ο Ηρακλής διάλεξε το δρόμο της αρετής = δρόμος του καλού. Από την άλλη πλευρά είναι ο δρόμος της κακίας. Άρα το αντίθετο της κακίας είναι η αρετή (παρ’ όλο που η λέξη ''αρετή'' μπορεί να έχει γενικότερη σημασία).

 

Ιστορικά ''αρετή'' στον Όμηρο ονομάζεται η πολεμική ανδρεία για την οποία ο πολεμιστής μπορούσε να δώσει ακόμη και τη ζωή του. Η αρετή είναι η ηθική αξία για τον Πλάτωνα. Η αρετή για τους σοφιστές είναι η πολιτική τέχνη. Ενώ στον Αριστοτέλη η αρετή είναι ένα σύστημα αξιών.

Οι ηθικές αρετές εξυψώνουν τον άνθρωπο και οι πνευματικές αρετές καλλιεργούνν το πνεύμα. Στη φιλοσοφία η λέξη απέκτησε πολλά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για να περιγράφει διάφορους τρόπους και κριτήρια της ηθικής συμπεριφοράς.

Η αγγλική γλώσσα δεν είχε στο λεκτικό της οπλοστάσιο τη λέξη αρετή. Την πήρε από τη λατινική γλώσσα το 13ο αιώνα (Αναγέννηση) ως virtue να σημαίνει ανδρεία και τον 14ο αιώνα να σημαίνει καλοσύνη και ηθικότητα (Λεξικό Oxford). Δηλαδή, η αγγλική γλώσσα απέκτησε την αρετή της μόνο κατά την Αναγέννηση.

Το Γυμνάσιο όπου εργάζομαι – Pascoe Vale Girls College – έχει ως ρητό του τρεις λέξεις όπου η μία είναι η αρετή. Virtue Kindles strength δηλ. Η Αρετή φλογίζει τη Δυναμη. Στον πανηγυρικό χορό του σχολείου τούτου, για να τιμηθεί η 50ή επέτειος από την ίδρυσή του το 1956, η οποία έγινε στις 17.2.2006 στο Moonee Valley Racing Club, Moonee Ponds, με τη συμμετοχή άνω των χιλίων μαθητριών που φοίτησαν στο Γυμνάσιο τούτο των καθηγητών που δίδαξαν στις αίθουσές του – όπου έχουν φοιτήσει και χιλιάδες ελληνοπούλες –

______________________________

η Διευθύντρια του Σχολείου κα. Helen Jackson, ανέλυσε παραστατικά τη λέξη αρετή. ''Virtue is the highest good we can reach for''. Η αρετή είναι το υψηλότερο αγαθό που μπορούμε να φτάσουμε. Η ομιλία της ήταν ένα βάλσαμο για να ακούσουν οι υψηλοί πολιτικοί μας οι οποίοι λένε ότι στα κρατικά σχολεία δεν διδάσκονται οι ηθικές αξίες.

Αξίζει ν' αποθανατίσουμε και τα τελευταά της λόγια: ''Let not our spirit grow old!''. (Ας μην αφήσουμε το πνεύμα μας να γεράσει!) Τα λόγια αυτά αναπτέρωσαν το ηθικό όλων και απέδειξαν ότι το μέλλον της ανθρωπότητας είναι η σωστή παιδεία των νέων.

Το θέμα της αρετής είναι πολύ πιο μεγάλο από ό,τι μπορεί να ειπωθεί σε μια σύντομη επιφυλλίδα περί αρετής. Αξίζει νομίζω, να δούμε εδώ τι θεωρούσαν αρετή οι ασιατικοί λαοί. Υπάρχει μια σημαντική αναφορά στο βιβλίο του Ηροδότου, το οποίο είναι αφιερωμένο στη μούσα της αστρονομίας, την Ουρανία, και στο εδάφιο 8.26 αναφέρονται τα λόγια που είπε ο Πέρσης στρατηγός Τριτανταίχμης ύστερα από τη ναυμαχία στο Αρτεμίσιο (480 π.Χ.), όταν άκουσε διάφορους λιποτάκτες να διηγούνται πως οι Έλληνες που γιόρταζαν τότε ακριβώς τους Ολυμπιακούς Αγώνες, αγωνίζονται σ’ αυτούς με βραβείο ένα απλό στεφάνι ελιάς!

Ο στρατηγός τούτος κατηγόρησε ευθύς αμέσως το Μαρδόνιο γιατί τους έφερε να πολεμήσουν στην Ελλάδα. Ο Ηρόδοτος μας αποθανάτισε τα λόγια του: ''Παπαί, Μαρδόνιε, κοίους επ’ άνδρας ήγαγες μαχησομένους ημέας, οι ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιεύονται, αλλά περί αρετής''.(Δηλ. Αλίμονο, Μαρδόνιε, με ποιους άνδρες μας έφερες να πολεμήσουμε, που δεν κάνουν τους αγώνες τους για χρήματα, παρά για την αρετή). Αξίζει τον κόπογια να νιώσουμε καλύτερανα τα ακούσουμε και σταγγλικά σε μετάφραση του H. Carter: ''Alas, Mardonius, what men are these that you have brought us to fight, who hold contests not for money but for the honour of winning!''

Στην παιδεία και στην εκπαίδευση, οι αρχαίοι μας παραμένουν υποδείγματα για μίμηση. Ποιος λαός άλλος μίλησε στο παρελθόν για αρετή που σήμερα ένα Γυμνάσιο στη Μελβούρνη την προσδιορίζει ως ''το υψηλότερο αγαθό που μπορούμε να φτάσουμε''; Ζωντανεύοντας και συνειδητοποιώντας τέτοια στοιχεία του πολιτισμού μας δείχνουμε το δρόμο κατά πού πρέπει να πορετυτεί η ανθρωπότητα σήμερα.

_______________________________

In order to read the rest of this inspiring article please write to: editor@sahs.com.au

Για να διαβάσετε τα υπόλοιπα άρθρα αυτής της έκδοσης μπορείτε να γράψετε στη διεύθυνση: editor@sahs.com.au

 

This site is © Copyright SAHS 2005, All Rights Reserved

 

This site is © Copyright SAHS 2005, All Rights Reserved