LỜI NGƯỜI CHA ĐẤT NẮNG

 

Rồi mai con vươn thân mọc cánh

Bay khắp trời Mỹ trời Âu

Có hề chi đâu

Nếu lòng con còn nhớ về đất tổ.

 

Rồi mai con sức rộng vai dài

Xẻ núi ngăn sông

Tốt lắm con

Nếu còn biết chút công ơn dưỡng dục.

 

Rồi mai con mở trí rộng hồn

Tiếng Tây, tiếng Tàu biết đủ

Ngoan lắm con ơi

Nếu tha phương con chưa quên tiếng mẹ.

 

 

PANWƠC AMƯ BHUM PAĐIAK

 

Hadei harei anưk khơng takai tamuh thiap

Pơr grơp adih grơp akieng

Hake kac kan

Mưyah tian kei dauk hadơr mai palei klak.

 

Hadei harei anưk praung pha praung bira

Bơk kraung pparok cơk

Siam min mei

Mưyah oh vơr ơn ngai ong muk.

 

Hadei harei anưk ppaha xwan pơh akauk

Thuw abih panwơc Jawa xơp Tei

Jang jiơng rei

Mưyah atah karei anưk dauk hadơr xơp amaik.

 

 

 

CÂU HỎI

 

Em hỏi chim chim bay về đâu

-   Chim mang mơ lành về nuôi tuổi nhỏ

 

Em hỏi mây mây trôi về đâu

-   Mây chở bóng mát về che mẹ già

 

Em hỏi gió

-   Cho nắng còn biết mình hanh

 

Em hỏi sông

-   Cho biển hiểu mình đang khát

 

Em hỏi người

-   Để người mãi cần tìm nhau

 

 

KANAIN TANHI

 

Adei tanhi ciim: pơr mưng halei mai?

– Ciim ba lipei siam mai raung thun rinaih.

Adei tanhi ginum: pơr nau pak halei?

– Ginum pajiơng halwei binguk rai cơng amaik taha

Adei tanhi angin

– Ka pađiak dauk bboh thu thang

Adei tanhi kraung

– Ka tathik dauk thuw drei mưhu

Adei tanhi mưnwis

– Ka urang dauk thuw krưn gơp.

 

 

 

BẠN BANA Ở LÀNG CHĂM

 

Tôi hỏi bạn từ đâu về đây

Bạn lắc đầu không biết - không nhớ tên làng

     - chỉ nhớ tên mẹ - nhớ tiếng Bana.

 

Tôi hỏi bạn tại sao về đây

Bạn lắc đầu không biết - chỉ nhớ mẹ đã mất - nhớ bà đã mất

 

Bạn lặng lẽ nhìn tôi - đôi mắt bạn tròn đen ngấn nước

Tôi không còn hỏi nữa từ đâu, tại sao.

 

Tôi biết bạn đang ở đây, nơi này - trong bàn tay mẹ Chăm

     - đã năm năm - sẽ nhiều năm nữa - trong vòng tay dịu hiền plây mới

 

Bạn lặng lẽ nhìn tôi - trong mắt bạn long lanh nắng ấm.

 

 

 

 

AYUT BBANA DI PALEI CAM

 

 

Dahlak tanhi ayut mưng hapak mai xani?

Ayut nhah akauk: oh hadơr angan palei, yaum hadơr angan amaik,

hadơr xơp Bbana.

 

Dahlak tanhi ayut ywa hagait mai tani?

Ayut nhah akauk oh thuw: yaum thuw amaik o dauk, muk lihik blauh.

 

Ayut maung dahlak oh đom – ia mưta nhjơr dơng si hauk

Dahlak oh tanhi: mưng halei, kaywa hagait?

Urak ayut dauk pak ni, diip pak ni, di palak tangin amaik Cam – limư thun tappa blauh ralo thun wơk – dalam wang palei biruw ranơm lamưn.

 

Ayut maung dahlak oh đom – dalơm thơr mưta bboh chang pađiak bblait.

 

 

 

 

 

HOA XƯƠNG RỒNG

 

Trần mình trong nắng

Cây đứng xếp hàng

Giữa đồi cát trắng

Vẫn giữ màu xanh.

 

Trên đồi đất bạc

Dù nắng dù mưa

Cây vẫn cho hoa

Vắt mình mà rực.

 

Không mùi hương lạ

Chẳng lời ngợi ca

Hoa cứ là hoa

Sống đời lặng lẽ.

 

Như dân quê mình

Quanh năm cơ cực

Dẫu bao bão giông

Một đời bám đất.

 

 

 

 

BINGU DALAH RITHA

 

 

Dan drei di pađiak

Dak talei phun dơng

Krưh caur cwah patih

Bhian khik bơr lahơm.

 

Ngauk bbwơn tanưh klauk

Lingik ngap twa riya

Phun nhjơk tabiak bingu

Nhjak drei blauh thơt.

 

Hanguw o siam crih

O panwơc ppok ja

Bhian bingu dalah ritha

Diip ray ppa-anaih.

 

Yuw anưk palei pala

Thun bilan rabbi rabbah

Brei ka ribuk tathauw

Sa ray than tanưh.

 

 

 

NƯỚC SẠCH VỀ LÀNG

 

Bấy lâu uống nước suối

Hết suối rồi đến ao

Plây em tự thuở nào

Ông rằng luôn thiếu nước

 

Lũ trâu tìm vũng đục

Mục đồng: nước đái trâu

Ruộng cạn tới lũng sâu

Cây rừng cùng khát nước

 

Điện về như mắt sáng

Thắp đời làng tối tăm

Mương như tay mẹ hiền

Xoa dịu đồng khô hạn

 

Mỗi sáng em đến trường

Như lần đầu, sướng quá

Mỗi bước qua con mương

Nước như là khách lạ

 

 

IA HACIH MAI PALEI

 

 

Deh xani mưnhum ia crauh

Abih crauh blauh tơl ribaung

Ia hacih thiep halim bhang

Palei adei mưng ray rak.

 

Tapwơl kabaw dwah danaw wik

Raglơng: ia mư-ik kabaw

Alauk dhaung tơl aluk yok

Phun glai jang đok ia.

 

Tanrak gom yuw yang pađiak

Cruc ray drei hadah tabbang

Ribaung ia yuw palak tangin

Amaik tapai tanran hamu thơt.

 

Yap harei nau sang bac

Yuw tamưrơp chơh tian

Yap yam đwơc tappa ribaung

Ia drơh urang twai crih.

 

 

 

HỒN TRỐNG GINANG

 

Trăm năm và ngàn năm

Gập ghềnh qua năm tháng

Vượt bao nhiêu gian nan

Để lại đời điệu trống

 

Êm dịu điệu Biyen Tiong

Hùng tráng nhịp Tang Hok

Sôi nổi điệu Chei Tathun

Buồn buồn khúc Atapah *

 

Trăm năm rồi ngàn năm

Tổ tiên mình nhảy múa

Theo nhịp trống ginang

Cứ mới hoài, không cũ

 

Trống gọi mình vào hội

Vui riêng hòa vui chung

Trống đuổi xua tăm tối

Vẫy tốt lành vào thôn

 

Ginang và trống cơm

Từng thế hệ vang lên

Đánh thức hồn dân tộc

Chung tiếng trống Tây Nguyên

 

_____________

* Tên các điệu trống dân tộc Chăm

 

 

XWAN THƠP GINƠNG

 

Rituh thun saung ribuw thun

Dom cwang kađah kak kan

Dom kal ray ppadơm athak

Thraung kađaung mai ragơm ginơng.

 

Radhi radhwơl ragơm Biyen Tiaung

Tati tatơng Ppo Tang Ahauk

Ot mưnot xơp Cei Tathun

Drwai drwai ragơm Atapah.

 

Ribuw thun blauh rituh thun

Rija nưgar tơl rija praung

Tathit carai mưng ray rak

Dauk saung paran ragơm ginơng.

 

Ginơng ew drei tamư hadah

Bwei pran hala bwei harung

Ginơng pparalau xup palup

Graung mai ribuw yak yum.

 

 

 

MẸ VỀ

 

Đi trong hàng lá cha trồng

Bên trên là nắng cạnh giồng là nương *

Bà ngồi vá áo trên giường

Chị thì lại đứng soi gương, úi dào!

Ông nằm đọc sách chõng cao

Còn em tính chuyện hái sao trên trời

Thằng Út cứ mải mê chơi

Một mình mà vẫn vẽ vời quát la

 

Bỗng đâu có tiếng: "mẹ về"

Cổng tre đầu ngõ cả nhà dòm sang.

_______________

 

* Giồng: dãy đất ca, hai bên là ruộng, được sử dụng làm rẫy hay đất thổ cư.

 

 

 

AMAIK MAI

 

Nau dalam halwei binguk hala phun

Ngauk glaung nan pađiak maung trun yơ ribaung

Amaik bal aw tak canưng krưm

Ai dơng ppachang krơh mưnuh mưnưng biak glar

Amư danưng pwơc tapuk ngauk papan

Kei kahria paik patuk harung jiơng panik lipei

Ban taluc dauk mư-in sa drei

Jang prew aut, jang ahei klau biai

 

Xak nan hu xơp: maik mai

Bbơng jang akauk bbak grơp drei maung tappa.

 

 

 

KATÊ HỘI LÀNG CHĂM

 

Katê đêm đỏ lửa

Lửa đỏ sáng đường plây

Người vui như cờ mở

Đời tươi như lá cây.

 

Katê ngày mở hội

Hội mở khắp làng Chăm

Mưa reo trong áo mới

Lời reo trong nắng xanh.

 

Bỏ nhọc nhằn năm cũ

Người đi tay trong tay

Bờ môi nối tiếng cười

Mắt tìm nhau thắp ấm.

 

Katê bạn qua mình

Ta cùng lên tháp nhé

Mai Tết tớ lại sang

Ta được thêm ngày lễ.

 

 

 

KATE PALEI CAM

 

Kate mưlơm apwei ghwơh

Ghwơh apwei hadah jalan palei

Bbauk bwei yuw dok pơh

Ray thơt chai hala caramai.

 

Kate harei brok rija

Rija pơh grơp palei Cam

Hajan on dalam aw cuk

Rinaih on dalam pađiak lahơm.

 

Klak kan daman thun klak

Mưnwix nau tangin pan tangin

Kapu klau cabbwai tabbwak xơp

Mưta dwah mưta ghang haniim.

 

Kate ayut hadơr mai palei

Khaul ita tagok bimong nhưk

Tet hadei halun gilac tappa

Rija tabbwak rija satiak.

 

 

ĐIỀU ƯỚC

 

Cả lớp im lặng nào

Cô sẽ cho một phút

Em ghi lên điều ước

Chỉ một điều ước thôi

 

Em: đất nước thanh bình

Em mong ba sống lại

Em ước chiếc áo lành

Em: làng có nước sạch

Em: đừng ai đói nghèo

Em mơ mái trường đẹp

 

Ôi bao nhiêu điều ước

Nhỏ bé, nhỏ bé thôi

Biết bao giờ có được.

 

 

BAUH LIPEI

 

Grơp tal bac giđơng kac

Nai gru brei sa wak

Binah bi-ar kauk, caung takrư

Yaum sa bauh, adei xarak.

 

Adei: tanưh riya giđơng nưgar

Adei caung amư diip wơk

Adei caung blah aw siam

Adei: palei hu ia hacih

Adei: jwai thei kathaut rabbah

Adei bboh sang bac biruw…

 

Dom bauh caung thun rinaih

Lipei xit, lipei xit min

Thuw ka bien jiơng ligaih.

 

 

 

 

NẮNG PHAN RANG

 

 

Lên cao là Phước Chiến

Xuống thấp thì Hải Sơn

Cà Ná qua Tháp Chàm

Nắng và bao la nắng.

 

Anh đang rét Cao Bằng

Vào quê em sưởi ấm

Chị đang mưa Ban Mê

Xuống Phan Rang phơi nắng.

 

Quê em xương rồng xanh

Kẻ mát đồi cát nóng

Xoa dịu làn gió hanh

Có chùm nho đỏ mọng.

 

Có tiếng cười bạn Chăm

Tươi trong như tiếng lá

Có áo trắng chị Kinh

Bay như là mưa lạ.

 

 

 

PAĐIAK PANRANG

 

Tagok glaung nan Hamu Ranưc

Trun yok jơh Lơmngư

Bbauk Kanak tappa Bbon Hala

Pađiak, saung wang tơl pađiak.

 

Xa-ai li-an pak birak praung

Tamư nưgar adei ppaghang rup

Kanai ngauk Bhauk krưh hajan

Trun palei adei pabbu pađiak

 

Palei adei dalah ritha lahơm

Cih lahơy caur cwah pađiak

Ppalidhwơl angin Xalatan

Hu rajam nhjauw bhong tathak.

 

Hu panwơc đom ayut Cam

Yuw hala hari xơp jangaih

Hu aw dhai kanai Ywơn

Pơr yuw hajan thaik crih.

 

 

 

HỘI DIỀU

 

Một cánh diều - trăm cánh diều

Bay là bay lên - bay cao hơn nữa

Ăn gió cho no - sức dài cứ mở

 

Một cánh diều - ba cánh diều

Bay là bay cao - tung mình gió lớn

Vẫn cứ cần dây - vẫn không quên đất

 

Gió là chí cả - dây là cuống nhau

Đất là quê hương - diều là sức trẻ

Cứ thế mà bay - sánh vai bốn bể

 

Ngày mai mỏi gió - đất lại thu về

Diều nghỉ trong quê - diều nằm với đất

 

 

 

RIJA KALANG

 

Sa thiap kalang – rituh thiap kalang

Bbơk thaik lang iku – mưtưh adarha pơr tagok

Mưk hu angin praung – đơ prưn đơ pơh.

 

Sa thiap kalang – kluw thiap kalang

Mư-in saung taginum – lauk drei angin riyak

Jang ajơl tơl talei – jang o vơr tanưh.

 

Angin nan nưmưk riya – talei yuw talei pathak

Tanưh jơh palei pala – kalang nan prưn rinaih

Chai nan blauh pơr – ppayuw saung gram nưrah.

 

Hadei harei angin ligah – tanưh gilac ruy mai

Kalang wơk dalam palei – kalang padei saung tanưh.

 

 

 

RẪY CÒ NHÀ EM

 

Ruộng Da rồi tới đám Gò

Láng Kuao mới đến rẫy Cò nhà em

Một lần lạ cũng thành quen

Lối xa có chúng bạn thêm thành gần

 

Mới rày cha bảo rất căng

Ông Rừng qua lại kiếm ăn chốn này

Kinh hồn cả lũ hươu nai…

Chuyện đâu như chuyện của thời xửa xưa

 

Núi thiêng năm ấy, bây giờ

Rừng hoang đã hóa rừng thưa mất rồi

Rẫy Cò không bóng cò trôi

Mình ngồi nướng bắp kể thời xửa xưa

 

 

 

APUH  KAUK SANG ADEI

 

Hamu Abaw tơl tabbok Alauk Kanu

Bblang Xar tơl Apuh Kauk nhu sang adei

Sa bbơng crih blauh rađap rei

Jalan nau atah, ayut ralo drei jiơng xamưng.

 

Biruw kal amư lac biak kan

Ong glai rai rah dwah bbơng yơng dơr

Sa tapwơl ritha nhjrwah jang athur

Kadha mưni blauh yuw dom dalikal.

 

Urak hadơr cơk ginrơh mưkal

Glai rơm ppalai lihik jiơng bblang klauk bhaw

Wang Apuh Kauk oh kauk nau

Drei ơm tangơy thơt dak yaw panwơc glai.

 

 

 

 

KHÚC CA MÀU XANH

 

 

Núi không còn màu xanh

Thì núi trơ đá trắng

Rừng hết còn màu xanh

Thì rừng phơi đất mặn

 

Là cây hết màu xanh

Là lá hết màu xanh

 

Mưa không ở lại núi

Bước nhanh xuống biển xa

Nước không ở với đất

Bay vội vào bao la

 

Người đành ở với đất

Hồn thiếu vắng màu xanh

Chúng em ở với đất

Tìm hoài không màu xanh

 

Thì ta làm màu xanh

Thì ta nuôi màu xanh

 

Trả màu xanh cho lá

Trả màu xanh cho cây

Trả màu xanh cho núi.

Trả màu xanh cho đời

 

 

XƠP ADAUH BƠR LAHƠM

 

Cơk oh dauk bơr lahơm

Yơ cơk cađang patuw klauk

Glai oh dauk bơr lahơm

Yơ glai babbu thu tanưh.

 

Yơ phun abih bơr lahơm

Yơ hala hacih bơr lahơm.

 

Hajan o kađaung saung cơk

Tajrauw xamơr trun darak praung

Ia oh dauk saung tanưh

Khamơt pơr tamư alaung.

 

Bhap xơng dauk saung tanưh

Xwan yuw thiep bơr lahơm

Khaul adei dauk saung tanưh

Dwah o bboh bơr lahơm.

 

Yơ drei ngap bơr lahơm

Yơ drei raung bơr lahơm.

 

Biyar bơr lahơm ka hala

Biyar bơr lahơm ka cơk

Biyar bơr lahơm ka ray

Biyar bơr lahơm ka tanưh.

 

 

CHỊ - EM

 

Chị ngồi đưa thoi dệt

Đèn dầu soi chị nghiêng

Bóng in lên tường đất.

 

Lách cách và… lách cách

Vang đều trong đêm hẹp

 

Nuh hãy còn khá dài *

Mấy giờ chị nghỉ tay

 

Bài sử em đã thuộc

Toán đố cũng vừa xong

Thoi chị vẫn lách cách…

 

"Chị tạm ngưng cấp một

Em cố gắng học cao

Cha mẹ chắc thế nào

Cũng vui nơi chín suối"

 

Lời chị em nhớ mãi

Lòng chị em thấu rồi

 

Mấy giờ chị nghỉ tay

Bao giờ em khôn lớn.

 

_________________

* Nuh : cuộn sợi dọc của khung dệt.

 

 

AI – ADEI

 

Ai dauk mưnhim thrak halwak

Mưnhưk chang thaik ai bbleng

Binguk in di danưng hakuk.

 

Blak blak blauh …blak blak

Xơp prưk mưnhi danưy mưlơm.

 

Nuh papan ai dauk atah

Dom tuk ai padei tangin?

 

Xakkarai adei biruw đaum

Kadha katih jang blauh pajơ

Prưk ai mưnhi blak blak…

 

“Ai tal sa klauh yaut

Adei mưrat hatai bac glaung

Amaik amư adei ngap habơr

Bwei tian di lok deh…”

 

Panwơc ai adei haluh pajơ

Tian ai kei thuw abih.

 

Tuk dom ai padei tangin?

Bien halei adei praung tagok?

 

 

 

PHỐ VÀ QUÊ

 

Lần đầu em ra phố

Thấy đường rộng nhà cao

Thấy biển chữ xanh đỏ

Thấy người xe ken dày

Đèn điện sáng như ngày

Thấy trời sao thưa vắng

 

Lần thứ hai ra phố

Thấy dòng kênh nước đen

Thấy mái tôn tồi tàn

Thấy người nằm góc chợ

 

À thì ra vậy đó

Ở phố cũng như quê

Vẫn có nhiều kẻ khó

 

Thương cho dân nước mình

Vẫn còn người nghèo khổ.

 

 

 

 

DING SAUNG PALEI

 

Tamưrơp adei nau ding

Bboh sang glaung, jalan praung

Bboh lauh akhar bhong, kanhik

Bboh ganik aik rideh urang

Mưnhưk gom hadah yuw harei

Bboh patuk mưlơm karang lipih.

 

Bbơng ya dwa trun ding

Bboh ia juk khwơl ribaung

Bboh pabung ton taik tahak

Bboh mưnwix đih di darak…

 

Biak jơh yuw nan rei

Pak ding jang drơh palei

Jang hu urang kho rabbah.

 

Anit biak paran ia drei

Dauk ralo bha kathaut rabbah.

 

MẸ LÀ CÔ GIÁO

 

Mẹ là cô giáo đó em

Mười năm lẻ chị chẳng quên chuyện này

Mẹ đèo chị ở cuối plây

Trên xe đạp cũ ngày ngày lên nương

Với cha. Mới trở lại trường

Lâu rồi… mẹ kể rất thương nhớ nghề

 

Nhọc nhằn năm tháng qua đi

Nhớ thì vẫn nhớ, trường thì cứ xa

 

Hôm nay mẹ đã chức bà

Mở nghề thổ cẩm cũng đà chục năm

Chị em lối xóm xa gần

Tìm lên với mẹ sách đèn học theo

 

Mong thay đổi chút - plây nghèo

Lại đời cô giáo

Lại nhiều lo toan.

 

 

 

 

NGƯỜI RAGLAI XƯA - NAY

 

Em thấy bà mẹ Raglai

Áo rách lội qua con suối

Gùi cũi lội qua con suối

Đi về bóng plây xa xôi

 

Em thấy một chú Raglai

Cánh tay trần lội qua suối

Dắt cặp trâu cày qua suối

Về nương rẫy rất xa xôi

 

Em thấy các bạn Raglai

Đôi chân trẻ lội qua suối

Cặp trên lưng lội qua suối

Vẫn con suối ấy

Đến ngôi trường mới gần thôi.

 

 

 

URANG RAGLAI DEH – XANI

 

Adei bboh amaik Raglai

Aw taik lwai tappa crauh

Guy nhjuh lwai tappa crauh

Trun hapak palei halei atah libhwai…

 

Adei bboh pacei Raglai

Lwai drei thauh nau tappa crauh

Dwei yuw kabaw nau tappa crauh

Tagok apuh halei atah libhwai…

 

Adei bboh dom ayut raglai

Yam takai rinaih lwai tappa crauh

Katap ngauk araung lwai tappa crauh

Jang khwơl crauh nan

Nau tơl sang bac jaik min.

 

 

 

 

 

TRƯỜNG MỚI Ở PLÂY

 

Quê bạn nằm khuất sau đồi

Qua hai cái láng với mươi đám chè

Mất chừng chục phút đạp xe

Thêm dăm phút dắt qua ba cát cồn

 

Trường bạn nằm cách con sông

Học lên lớp bốn phải vòng lối trên

Ba mươi đứa cứ vơi dần

Cuối năm điểm lại chỉ bằng nửa thôi

 

Ngôi trường mới xây lên rồi

Bạn thôi trễ lớp, thầy thôi vắng trò

Đi rừng cha mẹ hết lo

Gió nam hết nạt những bờ môi xinh

 

 

 

SANG BAC BIRUW PAK PALEI

 

Palei ayut dauk gah deh bbwơn

Tappa dwa bblang klauk saung dom alauk lan

Lihik sa pluh wak jwak ran

Ciip jhul sa lik tappa awan cwah ghur.

 

Sang bac dauk đauh bauh kraung

Tagok tơl tal ppak nwơc glaung xơng yơng

Kluw pluh karang tatok yap war

Puc thun linhaiy gilac bboh paban kik hwơng.

 

Sang bac biruw ppabak akauk thun

Ayut lwai ralau bac, xeh on ka gru

Nau glai oh ka-uk amaik amư

Angin mưraung abih yuk thu laku cabbwai bhong.

 

 

NGOẠI VỀ THĂM

 

Thương là thương ơi

Này bà ngoại nhé

Tay nhăn nheo thôi

Mà bồng cứ khoẻ

 

Nhai trầu nhóp nhép

Mà cười cứ tươi

Chẳng ở cái môi

Mà nơi khoé mắt.

 

Nghe cháu kể nhé

Này bà ngoại ơi

Cha đã rẫy rồi

Tối mới về bản

 

Đã lâu ngày lắm

Ngoại mới xuống thăm

Mẹ có việc bận

Nhà thì vắng tanh

 

Thôi bà cháu mình

Chuyện tha hồ nhé.

 

 

 

 

MUK MAI RAWƠNG

 

Anit biak anit đei

Ni muk kei nhưk

Tangin liwang liwaih min

Ppok o thuw glaih.

 

Tagei jang oh dauk

Blauh klau thơt hala

Di cabbwai o kac

Muk khim dalam mưta.

 

Pơng tacauw khan nhưk

Ni muk kei lơy

Amư nau apuh atah

Hahluw dayơp mưng mưrai.

 

Bboh biak chwai harei

Muk mưng trun rawơng

Amaik hu bruk jơl

Sang oh dauk thei.

 

Yơ muk tacauw drei

Đom khan  bithruk nhưk.

 

 

 

 

 

NƯỚC SẠCH VỀ LÀNG

 

Bấy lâu uống nước suối

Hết suối rồi đến ao

Plây em tự thuở nào

Ông rằng luôn thiếu nước

 

Lũ trâu tìm vũng đục

Mục đồng: nước đái trâu

Ruộng cạn tới lũng sâu

Cây rừng cùng khát nước

 

Điện về như mắt sáng

Thắp đời làng tối tăm

Mương như tay mẹ hiền

Xoa dịu đồng khô hạn

 

Mỗi sáng em đến trường

Như lần đầu, sướng quá

Mỗi bước qua con mương

Nước như là khách lạ

 

IA HACIH MAI PALEI

 

Deh xani mưnhum ia crauh

Abih crauh blauh tơl ribaung

Ia hacih thiep halim bhang

Palei adei mưng ray rak.

 

Tapwơl kabaw dwah danaw wik

Raglơng: ia mư-ik kabaw

Alauk dhaung tơl aluk yok

Phun glai jang đok ia.

 

Tanrak gom yuw yang pađiak

Cruc ray drei hadah tabbang

Ribaung ia yuw palak tangin

Amaik tapai tanran hamu thơt.

 

Yap harei nau sang bac

Yuw tamưrơp chơh tian

Yap yam đwơc tappa ribaung

Ia drơh urang twai crih.

 

 

 

CHUYỆN XƯA

 

Chuyện xưa kể rằng

Ở làng Chakleng

Cậu nhỏ tên Khó

Theo bà tên Khổ

Mót lúa ngoài đồng

 

Có sứ Tàu sang

Đòi vua cống nạp

Cỗ bánh biết hát

Sợi thừng bằng tro

 

Thế rồi

Mõ nhỏ mõ to

Vang cùng thôn xóm

Cậu bé la lớn

Lo gì mà lo

 

Bện rơm làm thừng

Vào khương rồi đốt

Sứ Tàu thậm dốt

Bánh hát là ta

 

Ngày mai dâng vua

Thế là thoát nạn

 

Chuyện kể tiếp rằng

Cậu nhỏ lớn lên

Làm vua đất nước

Khai mương đắp đập

Tưới nước xanh đồng

 

Chuyện kể mãi rằng…

 

 

 

KADHA MƯKAL

 

Kadha mưkal khan lac

Pak palei Caklaing

Cei xit angan Rabbah

Twei muk angan Kathaut

Dalwơn padai lingiw tanran…

 

Hu gaun Lauw mưrai

Đok pataw swei tok

Thong ahar thuw dauh

Dơng talei mưng habuw.

 

Dom nan…

Khauk praung khauk xit

Danưy grơp palei pala

Cei xit prew aut

Lauw hagait blauh lauw.

 

Pak pong ngap talei

Ppatamư khang blauh cuh

Gaun Lauw tapun rơh

Ahar dauh nan kuw!

Paguh bbai tagok pataw

Ppatruh kadha cwang kađah.

 

Kadha khan ppatwei lac

Cei xit brok praung

Ngap pataw pakrơng nưgar

Ppakwơc ribaung ppabơk banơk

Ia đwơc lahơm tanran.

 

Kadha nan khan miet…

 

 

 

 

NGƯỜI MỖI NGÀY MỖI MỚI

 

Lên tháp Chàm

thăm tượng cổ

Xuống Ninh Chữ

giỡn sóng xanh

Đi loanh quanh

qua Cà Ná

Nể quăng cá

bắp tay săn

Thương chân trần

băng ruộng muối

 

Đời cứ mới

cười cứ tươi

hồng cứ môi

thằng Klu út.

 

 

 

MƯNWIX SA HAREI SA BIRUW

 

Tagok Bbon Hala

rawơng dom hayơp

Mư-in tathik riyak

trun Lơmngư

Tappa Kanak

taklaun khaul arieng …

 

Urang thrah jal

bauh hapơl talaut

Dwix takai bauk

tappa hamu xara…

 

Ray dom biruw

klau dom thơt

Bhong dom cabbwai

ban Klu taluc.

 

 

 

 

 

TUY PHONG LÀNG CHĂM

 

Một ngày hè xe ghé Tuy Phong

Cồn cát trắng nối tay cồn cát

Dê con gầy nhìn người ngơ ngác

Be be chạy tìm mẹ be be.

 

Gió nồm lên sóng vỗ biển hè

Trời rất  xanh và mây rất trắng

Áo trắng chị Chăm đi trong nắng

Đội lu nước mà tay dám buông    *

 

Bạn lại được đi dưới hàng dương

Lá như tạt mát xuống con đường

Ở đây tha hồ nghe  nhạc cát

Gió bè cao và biển bè trầm

 

Ở dây xe hãy lên làng Chăm

Tiếng trẻ như tiếng chim ríu rít

Đất khô tự thuở nào vẫn khát

Hồn người như lá cứ tươi xanh.

 

­­­____________

* người phụ nữ Chăm thường ít nắm những vật đang đội,

   lu: hũ bằng đất nung

 

 

NƯGAR KRAUNG – PALEI CAM

 

Sa war bhang rideh waih palei Kraung

Caur cwah patih tabbwak tangin caur cwah

Anưk pabaiy liwang maung urang bbơk kalơk

Dwah inư bbaik bbaik đwơc thwai tapien.

 

Angin mưraung mai, riyak pauh tathik bhang

Lingik thiak bơr, taginum patih bbiak

Aw kauk nai Cam nau dalơm pađiak

Đwa lu ia blauh tangin khin palau!

 

Khaul ayut gilac nau ala halwei phun

Hala yuw thac binguk trun khwơl jalan

Tak nan pơh xwan pơng ragơm cwah

Angin ragơm praung, dauk tathik ragơm bier.

 

Tak ni rideh nau tagok palei Cam

Xơp rinaih yuw xơp ciim karit pit

Tanưh thu mưng kal yaw dauk tathrưk

Yuw hala, xwan mưnwix thơt lahơm lahơm.

 

 

HỒN TRỐNG GINANG

 

Trăm năm và ngàn năm

Gập ghềnh qua năm tháng

Vượt bao nhiêu gian nan

Để lại đời điệu trống

 

Êm dịu điệu Biyen Tiong

Hùng tráng nhịp Tang Hok

Sôi nổi điệu Chei Tathun

Buồn buồn khúc Atapah *

 

Trăm năm rồi ngàn năm

Tổ tiên mình nhảy múa

Theo nhịp trống ginang

Cứ mới hoài, không cũ

 

Trống gọi mình vào hội

Vui riêng hòa vui chung

Trống đuổi xua tăm tối

Vẫy tốt lành vào thôn

 

Ginang và trống cơm

Từng thế hệ vang lên

Đánh thức hồn dân tộc

Chung tiếng trống Tây Nguyên

 

_____________

* Tên các điệu trống dân tộc Chăm

 

 

XWAN THƠP GINƠNG

 

Rituh thun saung ribuw thun

Dom cwang kađah kak kan

Dom kal ray ppadơm athak

Thraung kađaung mai ragơm ginơng.

 

Radhi radhwơl ragơm Biyen Tiaung

Tati tatơng Ppo Tang Ahauk

Ot mưnot xơp Cei Tathun

Drwai drwai ragơm Atapah.

 

Ribuw thun blauh rituh thun

Rija nưgar tơl rija praung

Tathit carai mưng ray rak

Dauk saung paran ragơm ginơng.

 

Ginơng ew drei tamư hadah

Bwei pran hala bwei harung

Ginơng pparalau xup palup

Graung mai ribuw yak yum.

 

 

 

 

 

TẠI SAO TRÂU KHÔNG CÓ HÀM DƯỚI

 

Ở thời xa xưa lắm

Có Chú Cọp ngạo mạn

Anh thợ cày khôn ngoan

Bác Trâu Già biết phận.

 

Ngày này sang ngày khác

Trâu Già xuống ruộng cày

Trâu Già lên gặm cỏ.

 

Một hôm Cọp đi ngang

Nhếch mép cười ngạo nghễ

-   Này bác khờ kia

     Dại gì dại thế

     Thằng người bé tí

     Xỏ mũi bác chơi

-   Không, bác Cọp ơi

     Thân người tuy nhỏ

     Trí thời rất to

-   À thì ra thế

     Để ta thử cho.

 

Đến gặp anh thợ cày

Chú Cọp ta đằng hắng:

-   Này cậu người kia

     Trí to thế nào

     Cho ta xem với

-   Xin bác hãy đợi

     Tôi cất ở nhà

     Nhưng nhà xa lắm

     E bác bỏ đi

-   Ta mà bỏ đi!?

-   Trí này to lắm

     E bác sợ hãi

-   Ta mà sợ hãi?

     Không tin cứ trói

     Này cậu người ơi!

 

Thế là anh thợ cày

Trói gô Chú Cọp lại

Sẵn roi dong trên tay *

Quất Cọp ta túi bụi.

 

Trên bờ cao gặm cỏ

Bác Trâu nghếch mõm cười

Rủi thay! Một hòn đá

Đâu rớt xuống, mẹ ơi!

Xin bác nguyên hàm dưới.

 

______________

* Dong: tên một loại cây mọc hoang.

 

 

 

 

 

HABƠR KABAW OH HU TAGEI ALA

 

Mưng kal lak dak de

Hu cei Rimaung cơk karơk

Ai Bal liwa jak karak

Wa Kabaw thuw ka tho.

 

Harei ni tơl harei pakơn

Kabaw taha trun hamu li-wa

Kabaw taha tagok kiel harơk.

 

Sa war Rimaung nau gan

Ppawaiy cabbwai klau hwah hwah

– Ni wa gila deh

Gila gơp gila min

Ban mưnwix xit xaut

Cuk idung wa mư-in

– Nhjơp o cei lơy

Mưnwix rup xit biak

Min mat nhu praung.

– Haiy, yuw nan đa

Piơh kuw laung iơk!

 

Nau pơp ai bal li-wa

Cei rimaung ngap xơp gamraih:

– Ni ban mưnwix nan

Mat praung yuw habơr

Payer kuw maung yơh?!

 

– Likuw ong cang yaum

Dahlak caik pak sang…

Min nhu praung rơh

Đa wa klak nau.

– Kuw blauh klak nau!?

– Mat ni praung prơng

Đa ka wa hwơc.

– Kuw khing kac hwơc!!!

Mưyah hư oh dian

Yơ ban mưnwix nan

Rup ni blauh girak.

 

Dom nan ai bal li-wa

Mưk dom gawang talei brak

Girak Rimaung pagơm tamư phun

Hajat hawei yaung di tangin

Xawak nhu prew bboh amaik.

 

Ngauk ar glaung kakan harơk

Wa Kabaw hơ kang klau

Gaw biak! Sa bauh patuw

Halei laik trun, ong muk!

Likuw Wa takrung talei yok!

 

 

GIÓ

 

Gió về từ biển, gió nói với lá điều gì mà lá reo vui

Lá reo vui từ chiếc này sang chiếc khác, tàn này qua tàn khác,

     hàng cây này nối hàng cây khác

 

Gió chạy qua sông, nói với nước điều gì mà nước kiểng chân chồm

      qua bờ như muốn dòm xem trên ấy có gì lạ.

Gió nhảy xa, gió nhảy cao

Gió nhào lộn trên đồi rủ lũ cát tung bay với gió

Gió trườn qua plây, gió trôi trên mái tranh vỗ về nỗi

     đơn chiếc tuổi già

Gió xô biển làm rì rầm sóng.

 

Đôi khi gió cũng biết chập chững từng bước rất nhẹ,

     thật khẽ qua vòm tóc chúng bạn khiến nó vờn bay

Vờn bay cùng giấc mơ tuổi nhỏ.

 

 

 

ANGIN

 

Angin mưng tathik pur,

          angin đom saung hala bauh hagait blauh hala klau đaih

Hala klau mưng awan yap awan,

          dhan tappa dhan, talei ni tabbwak twei talei deh.

Angin đwơc tappa kraung,

          đom saung ia bauh hagait blauh ia kanhjaik ưm,

          yuw caung iơk gah deh hang kraung hu hagait karei crih

Angin plaung atah, angin chait glaung

Angin pala dali-u ngauk bbwơn kalu,

          jak tapwơl cwah mư-in takaplung saung angin

Angin thơk tappa palei, angin ralan ngauk pabung gak

          đom ppajiong thun taha mưtwei rabbah

Angin talơk ia tathik pađơr ribuw riyak tathrok.

 

Hu kal angin jang thrơm cai caih sa yam, sa yam biak nhjwơl,

          biak lidhwơr tappa labuk bbuk khaul ayut ngap ka nhu pơr wơl

Pơr wơl saung panik lipei thun rinaih.